Üzümlü Kilise

Kapadokya Kiliseleri içerisinde yer alan Üzümlü Kilisesi – Aziz Theodoros Trion Kilisesi, Kızılçukur Vadisi girişinde yaklaşık olarak 250 metre içeride yer alıyor. Eğer yol üstünde patikalar takip edilirse kiliseye kolaylıkla ulaşabilirsiniz. Kilise sadece Üzümlü Kilisesi ya da Aziz Theodoros Trion Kilisesi olarak değil aynı zamanda Aziz Nichitas Kilisesi olarak da biliniyor. Bunun nedeni ise kilisenin ithaf yazısında Aziz Nichitas’ın adının geçmesidir.

Üzümlü Kilisesi kare planlı olup tek apsisten oluşur. Kilisenin manastır kilisesi olduğu da düşünülüyor. Kilise tavanında saç örgüsü modellerinden oluşan dikdörtgen bir çerçeve bulunuyor. Çerçeve içerisinde ise bir haç resmi var. Haçın etrafında ise Üzümlü Kilisesi adının geldiği üzüm resimleri bulunmaktadır.

Kilise tavanında bulunan dikdörtgen çerçevenin iki tarafında altışar havari remi bulunuyor. Üzümlü Kilisesi apsisinin ön tarafında ise keşişin çilesi tanımlamasıyla Aziz Seimeon betimi yer alıyor. Psinin içerisinde kucağında İsa ve Meryem yanında ise Gabriel ve Mikhael melekleri her iki yanda yer alıyor. Üzümlü Kilisesi tarihi bilgiler hakkında konuşacak olursak Üzümlü Kilisesi Fresklerinin ikonoklast öncesi dönemine ait olduğu için Kapadokya’daki nadir örneklerdendir. Kilise bezemeleri ise ikonoklast dönemde yapılmıştır.

Üzümlü kilisesi apsisi önünde yer alan duvarda çarmıhta İsa cübbeli resmedilmiştir. Kilisenin oyulduğu peribacasının üst kısmında ise bir hücre yer alır. Bu hücrede Aziz Nichitas’ın uzun yıllar boyunca saklandığı iddia ediliyor. Bu hücre tavanında kabartmalı şekilde yapılmış bir haç yer almaktadır. Kilise yanında bir şapel yer alırken tam karşısında ise şarap severlere şarap yapım evi bulunuyor.

Tarihi:

19. Yüzyıla ait olan Üzümlü Kilisesi bölgenin önemli olan Rum yerleşimlerinden biriydi. Kilisenin bir çan kulesi de bulunuyor. Kilise Ayastefanos Antlaşması gereğince Osmanlılar tarafından Sultan Abdulmecid döneminde yapıldı. Savaş tazminatı olarak yapılan kilisenin Yunanca Kitabesinde bazı ifadeler de yer alıyor. Bu ifadeler:

“Agios Theodoros Trion’un bu çok kutsal kilisesi, İmparator Sultan Abdülmecid Han zamanında, onun yüksek iradesi ile Aziz İkonion (metropoliti) Neofitos Efendi’nin teşviki ile ve burada (Malakopi) ikamet eden Hristiyanların bağışları ile Haldiaslı baş mimar Kiriako Papadopoulos Efendi’nin zahmetleriyle inşa edilmiştir.

Agios Theodoros’a ithaf edilmiş ve kutsanarak açılmıştır. Ki onun (Agios Theodoros) vasıtalarıyla Allah bu memleketi bütün tehlikelerden korusun. âmin. Sene 1858 Mayıs 15…”

Hem yerli hem de yabancı turistler tarafından her yıl binlerce ziyaret alan kilise özellikle de yabancı turistler tarafından ilgi görüyor. Kilise sadece mimari açıdan da değil mimari plastik bezemelerinin zenginliği ve anıtsal duvar resimlerinde olan yüksek kalite nedeniyle de bir hayli ilgi çekiyor. Üzümlü Kilisesi yapılışında ise Selçuklu mimarisinden etkilenilmiş.

Üzümlü Kilisesi her yılın mayıs ayında Bahar Ayini’ne ev sahipliği yapıyor. Bu ayine Fener Rum Patriği Bartemelos da katılıyor.